Szkoły wyższe

Teksty dostępne w tej kategorii.

  • Prowadzone od 2001 roku badania funkcjonowania szkolnictwa wyższego w Polsce
    potwierdzają, że istniejące prawo dotyczące, szeroko rozumianego, szkolnictwa wyższego nie
    stwarza warunków do jego dynamicznego rozwoju oraz dostosowania do wymogów Europejskiego
    Obszaru Szkolnictwa Wyższego i Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Kolejne zmiany i
    nowelizacje nie przynoszą zadowalających zmian w pozycji polskiego szkolnictwa wyższego w
    Europe i świecie. Częściowa, niepełna i nieudana quasi, zastępcza prywatyzacja szkolnictwa
    wyższego, przejawiająca się w masowym powstawaniu, w większości biednych, słabych i
    nieprzygotowanych do działania wyższych szkół niepublicznych nie spowodowała poprawy jakości
    kształcenia i rozwój badań naukowych. Poziom części utworzonych państwowych szkół
    zawodowych także pozostawia wiele do życzenia. Z czasem okazało się, że rzeczywistym celem ich
    powstania było przed wszystkim zmniejszenie bezrobocia młodzieży kończącej maturą szkoły
    średnie oraz stworzenie warunków do wzrostu dochodów nominalnych nauczycieli akademickich.
    Były to ważne cele, których lekceważyć nie można. Jednocześnie stworzono warunki, milionom
    młodych ludzi, do podniesienia poziomu wykształcenia, które było niezbędne dla rozwoju
    gospodarki Polski. Minusem było jednak to, że przy poniesionych wydatków przez studentów i ich
    sponsorów, państwo oraz samorządy lokalne i regionalne, efekty utworzenia części szkól
    publicznych i niepublicznych były niewspółmierne do poniesionych nakładów. Ponadto, warto
    zauważyć, że nowo powstałe uczelnie zawodowe z reguły nie przyjmowały praktycznego profilu
    kształcenia tylko teoretyczny, encyklopedyczny, akademicki profil kształcenia. Uczelnie zawodowe,
    podobnie jak akademickie z reguły kształciły i nadal kształcą głównie teoretyków,
    encyklopedystów przygotowanych do rozwiązywania krzyżówek w biurach oraz kandydatów na
    studia doktoranckie (III poziom kształcenia); w niewystarczającym stopniu zajmują się natomiast
    kształceniem potrzebnej gospodarce absolwentów, przygotowanych do praktycznego wykonywania
    zawodu, na która oczekują regionalne i lokalne rynki pracy. Problem potęguje postępująca recesja,
    która powoduje, że pracodawcy poszukują pracowników o kilku kwalifikacjach, aby mogli być elastycznie wykorzystani w procesie produkcji i świadczenia usług. Przyczyn tego stanu rzeczy
    było wiele – warto w tym miejscu wyraźnie powiedzieć, że te przyczyny nie ustały i nadal mają
    kluczowe znaczenie dla powodzenia reformy szkolnictwa wyższego w Polsce. Niestety, część
    uczelni niepublicznych woli nadal prowadzić tańszy i prostszy ogólnoakademicki profil kształcenia
    niż droższy w realizacji profil praktyczny, co na pewno nie ułatwi absolwentom znalezienia pracy1.
    Uczelnie rozwijające profil praktyczny kształcenia w warunkach niżu demograficznego i recesji nie
    może liczyć na dodatkowe wsparcie finansowe ze strony budżetu państwa i pracodawców
    oczekujących na absolwentów szkół wyższych dobrze praktycznie przygotowanych do pracy.

    ZałącznikRozmiar
    profil_praktyczny_ksztalcenia_w_projektach_zmiany_ustawy.pdf263.79 KB
  • Postęp w integracji europejskiej i globalizacji w świecie oraz przemiany społecznopolityczne
    i gospodarcze w Polsce sprawiły, że uniwersytet musi dostosować się do wymagań
    światowej gospodarki i praw nią rządzących, a nie tkwić w historycznie uwarunkowanych,
    tradycyjnych sposobach funkcjonowania, które nie gwarantują uczelniom osiągnięcie sukcesu.
    Celem tego opracowania jest identyfikacja głównych oraz przedstawienie najważniejszych
    trzech grup właściwości uniwersytetu – czynników blokujących i wspomagających szkoły wyższe
    w dążeniach – w walce o poprawę pozycji na rynkach świadczonych przez nie usług oraz
    wskazanie znaczenia doskonalenia jakości zarządzania w tych uczelniach.
    Realizacji powyższego celu służyć będzie hipoteza badawcza głosząca, że kluczowe
    znaczenie w walce o poprawę pozycji na rynkach świadczonych przez szkoły wyższe usług mają:
    zaspokojenie potrzeb klientów i beneficjentów uczelni, kapitał jakim dysponuje i doskonalenie
    jakości zarządzania, które w sumie zapewniają poprawę jakości świadczonych usług.
    Podejmowane decyzje w uniwersytecie muszą być spójne oraz prowadzić do realizacji,
    zintegrowanych, jasno sprecyzowanych celów i wyznaczonych zadań. Poszczególne właściwości
    uczelni muszą łączyć się w jedną spójną całość - UNIWERSYTET, który możemy przedstawić w
    postaci figury geometrycznej zwanej PENTAGONEM. Uniwersytet w każdym państwie jest
    instytucją - bastionem stojącym na straży oczekiwanego poziomu kultury, nauki, jakości życia,
    rozwoju oraz cywilizacji. Uniwersytet jest PENTAGONEM walki o pomyślność społeczeństwa
    myślącego.

    ZałącznikRozmiar
    pentagon_rozwijajacego_sie_uniwersytetu.pdf277.12 KB
  • W Deklaracji Sorbońskiej, podpisanej 25 maja 1998 r. przez ministrów właściwych dla szkolnictwa wyższego: Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch, podkreślono rolę stworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego jako klucza do zwiększenia mobilności i zatrudnialności obywateli oraz ogólnego rozwoju kontynentu. Idea ta spotkała się z gorącym poparciem rządów 29 europejskich państw, w imieniu których ministrowie właściwi do szkolnictwa wyższego podpisali w dniu 19 czerwca 1999 r. w Bolonii wspólną deklarację, rozpoczynającą tzw. Proces Boloński[1]. Deklarację Bolońską, zawierającą zadania prowadzące do zbliżenia systemów szkolnictwa wyższego krajów europejskich oraz postanowienie stworzenia do 2010 r. Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, podpisało dotychczas 47 państw, w tym Polski i Ukrainy[2]. W celu stworzenia warunków do mobilności edukacyjnej, między innymi poprzez likwidowanie przeszkód utrudniających faktyczna swobodę przemieszczania się młodych ludzi, postanowiono zapewnić, w przypadku [1]:

    • studentów: dostęp do możliwości kształcenia i szkolenia oraz związanej z tym opieki, pomocy i świadczeń dla studentów,
    • nauczycieli akademickich i pracowników administracyjnych: uznawanie i „waloryzowanie” okresów prowadzenia badań, nauczania i szkolenia w innym kraju europejskim, bez naruszania ich uprawnień ustawowych;
    • uczelni: rozwój współpracy europejskiej w zakresie zapewnienia poprwy jakości, opracowania podobnych kryteriów i metodologii oceny oraz systemów punktów zaliczeniowych (ECTS);
    • szkolnictwa wyższego: przyjęcie systemu czytelnych dyplomów i porównywalnych tytułów i stopni, tworzenie: programów kształcenia, zintegrowanych programów badań, studiów i szkoleń oraz współpracę i wymianę między uczelniami Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego.
    ZałącznikRozmiar
    mobilnosc_w_strategii_europa_2020.pdf83.87 KB
  • W historii szkolnictwa wyższego w Europie pojawiły się cztery podstawowe koncepcje uniwersytetu: średniowieczny i jego zaprzeczenie liberalny oraz uniwersytet państwowy i jego zaprzeczenie – uniwersytet przedsiębiorczy. W centrum układu tych powyższych koncepcji uniwersytetów znajduje się współczesny polski uniwersytet na rozdrożu, który chciałby się rozwijać, ale nie może się zdecydować - w jakim kierunku powinien dokonać wewnętrznej transformacji swego funkcjonowania i restrukturyzacji zarządzania. Czy nasz Uniwersytet też tam się znajduje? Uniwersytety muszą dziś podjąć samodzielną decyzję, w którym kierunku podążać? Wychodząc z centrum układu przedstawionych powyżej koncepcji można postawić tezę głoszącą, że najlepszą drogę rozwoju szkół wyższych w Polsce jest przyjęcie koncepcji uniwersytetu rozwojowego – czyli liberalno-przedsiębiorczego, która narusza w mniejszym stopniu autonomię akademicką niż uniwersytet tradycyjny. Celem opracowania jest pokazanie wybranych problemów ewolucji koncepcji zarządzania w szkołach wyższych w kierunku wymogów XXI wieku w Polsce na tle doświadczeń uniwersytetów amerykańskich.
    ZałącznikRozmiar
    ewolucja_koncepcji_zarzadzania_w_szkolach_wyz.pdf293.41 KB
  • Istotny wpływ na efektywność działania i konkurencyjność organizacji, a więc także uczelni, ma poziom jej dojrzałości organizacyjnej. Specyficzny charakter szkoły wyższej, różny od cech i właściwości przedsiębiorstwa powoduje, że dojrzałość organizacyjna uczelni musi być odrębnie zdefiniowana, przeanalizowana i omówiona.
    Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie istoty, specyfiki i poziomów rozwoju dojrzałości organizacyjnej i procesowej uczelni na tle dojrzałości organizacyjnej przedsiębiorstw oraz problemów z jakimi borykają się obecnie uczelnie publiczne i niepubliczne. Z realizacją tego celu wiąże się przyjęta hipoteza badawcza – która głosi, że warunkiem uzyskania najwyższego poziomu dojrzałości organizacji i zarządzania w szkole wyższej jest zapewnienie wysokiej jakości zarządzania.
    Celem szczegółowym opracowania jest przedstawienie specyfiki uwarunkowań w jakich funkcjonują szkoły wyższe w Polsce oraz podobieństw i różnic miedzy dojrzałością organizacji i zarządzania, która występuje w uczelniach i przedsiębiorstwach oraz poszukiwanie odpowiedzi na pytanie – dlaczego uruchamiane studia zawodowe w PRL i w III RP, jak dotychczas nie spełniły pokładanych w nich oczekiwań, studentów i ich absolwentów oraz rynku pracy?
    W pierwszej części przedstawiono szeroko pojęcie i różne aspekty dojrzałości organizacyjnej, a w drugiej poziomy dojrzałości procesowej i organizacyjnej. W przedostatniej części opracowania zaprezentowano specyficzne uwarunkowania dojrzałości organizacyjnej w uczelniach publicznych i niepublicznych w Polsce, a w ostatniej pięć specyficznych poziomów dojrzałości organizacji i zarządzania w szkołach wyższych.
    W uczelniach dojrzałość organizacyjna, procesowa i jakościowa rozwijają się razem, mają takie same poziomy dojrzałości; połączone z sobą tworzą dojrzałość organizacji i zarządzania w szkołach wyższych, która na kolejnym poziomie oznacza adekwatny do niego: stan w pełni rozwoju i najlepszej jakości, wysoki stopień możliwości i gotowości do realizacji określonych zadań oraz osiąganie wysokiego poziomu i doskonałość zorganizowania i zarządzania danej instytucji, czyli uczelni.

    ZałącznikRozmiar
    dojrzalosc_organizacyjna_szkol_wyzszych.pdf321.11 KB
  • Od pięćdziesięciu lat szkolnictwo wyższe i nauka podlegają w Polsce nieustannej biurokratycznej restrukturyzacji a problemy pozostają. Nadal nasze uniwersytety na listach rankingowych w Europie mieszczą się na bardzo dalekich miejscach a poziom osiągnięć naukowych polskich uczonych pozostawia wiele do życzenia. Celem tego opracowania jest przedstawienie zarysu aktualnych wybranych wyzwań oraz uwarunkowań restrukturyzacji szkolnictwa wyższego w Polsce w zakresie: niezgodności Krajowych Ram Kwalifikacji z wymogami Unii Europejskiej i Procesu Bolońskiego, potrzeby umiędzynarodowienia szkół wyższych oraz nierealizowania od 10 lat wymogów Unii Europejskiej zawartych w Europejskiej Karcie Naukowca. Realizacja tak sformułowanego celu pozwoli na potwierdzenie słuszności hipotezy badawczej głoszącej, że restrukturyzacji zarządzania w szkolnictwie wyższym nie nadąża za wymogami procesu globalizacji, integracji i umiędzynarodowienia nauki i szkolnictwa wyższego w Europie i świecie. Do najważniejszych przyczyn tej niekorzystnej dla wszystkich sytuacji stoi niska jakość zarządzania i niechęć nauczycieli akademickich do zdobycia odpowiedniej wiedzy, umiejętności i kompetencji w tym zakresie z jednej strony oraz małymi wydatkami na naukę i szkolnictwo wyższe z drugiej. Współczesny, polski uniwersytet na rozdrożu musi dostosować się do wymogów międzynarodowych i przekształcić w uniwersytet liberalno-przedsiębiorczy, rzeczywiście spełniający wymogi Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego oraz Europejskiej Karty Naukowca.

    ZałącznikRozmiar
    aktualne_wybrane_wyzwania_i_uwarunkowania.pdf277.9 KB
  • Immanentnym celem przedsiębiorstw jest produkcja zaspakajająca potrzeby potencjalnych nabywców, a celem szkół wyższych jest przygotowanie kadry z wyższym wykształceniem spełniającą oczekiwania pracodawców, czyli w tym i przedsiębiorstw. Uczelnie, w tym przypadku są dawcą a przedsiębiorstwa – biorcą kapitału intelektualnego jaki wnoszą pracodawcom zatrudnieni absolwenci szkół wyższych. Z powyższego wynika, że między szkołami wyższymi a przedsiębiorstwami powinien być ścisły związek – a tak w rzeczywistości nie jest.

    Potrzebę istotnych zmian w funkcjonowaniu szkolnictwa wyższego dostrzegali zatrudnieni w nich profesorowie i doktorzy oraz studenci; potwierdzają to, przedstawione poniżej, wyniki przeprowadzonych przez autora badań. W opracowaniu zaprezentowano opinie profesorów i doktorów w sprawie zarządzania szkolnictwem wyższym oraz oczekiwania studentów związanych z reformą szkolnictwa wyższego, odnoszące się do związku uczelni z praktyką.

    Następnie przedstawiono nowe rozwiązania prawa o szkolnictwie wyższym w kontekście możliwości rozwoju związków przedsiębiorstw z uczelniami w procesie kształcenia oraz zaproponowano nowe rozwiązania w zakresie kształcenia zawodowego o profilu praktycznym na pierwszym stopniu kształcenia.

    Trudno nie zauważyć, że kryzys finansowy świata przekłada się na eskalacje trudności z jakimi borykają się obecnie przedsiębiorstwa i szkoły wyższe. Mimo wspólnych interesów uczelnie i przedsiębiorstwa są obecnie dalej od siebie niż w przeszłości. Z zebranych opinii profesorów, doktorów i studentów wynika jednoznacznie potrzeba powiązania teorii z praktyką, uczelni z przedsiębiorstwami. Nowelizacja ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym stworzyła ku temu nowe możliwości. Czy skorzystają z nich uczelnie i przedsiębiorstwa?

    ZałącznikRozmiar
    znaczenie_reformy_szkolnictwa_wyzszego_w_procesie_restrukturyzacji.pdf938.08 KB
  • Od połowy XX wieku słowo „integracja” coraz częściej pojawia się w mass mediach i opracowaniach naukowych w kontekście problemów, zwłaszcza gospodarczych i politycznych, Europy i świata. Rola i znaczenie pojęcia „integracja” w rozmaitych powiązaniach z innymi słowami robi oszałamiającą karierę w polskim słownictwie i może wprowadzić czytelnika w błąd.

    Wszystkie te pojęcia wymagają wyjaśnienia i wskazania o co powinna zabiegać szkoła wyższa – o zintegrowany system zarządzania? Czy o integralność zarządzania? Czy integrowanie systemów (podsystemów) zarządzania w uczelni zapewnia integralność zarządzania, czy też dezintegruje zarządzanie? Tytuł tego opracowania, sam w sobie, jest kontrowersyjnie postawioną tezą głoszącą, że przyjęte cele zarządzania przez przełożonych w uczelni dezintegrują zarządzanie; teza ta wymaga potwierdzenia.

    ZałącznikRozmiar
    zdezintegrowane_przez_cele_zarzadzanie_w_szkolach_wyzszych.pdf873.44 KB
  • W ramach reformy szkolnictwa wyższego od marca 2011 roku wdrażane są w Polsce nowe rozwiązania dotyczące funkcjonowania uczelni publicznych i niepublicznych, w tym zwłaszcza zarządzania nimi. Prowadzone przez autora wieloletnie badania oraz śledzenie procesu przygotowywania i opracowania kolejnej wersji noweli prawa dotyczącego szkolnictwa wyższego w Polsce pozwala na stwierdzenie, że przyjęta przez sejm i senat ostateczna wersja tej noweli różni się od wcześniejszych (i to nie zawsze na plus) oraz, że jest pierwszym etapem reformy szkolnictwa wyższego, za którym muszą pójść następne, bardziej radykalne i konsekwentne, poparte pokaźnym wsparciem finansowym.

    Oznacza to, że ostateczny kształt modelu zarządzania w szkołach wyższych nie został jeszcze określony i prace nad tą kwestią będą jeszcze w Polsce trwały. Dlatego też warto pochylić się nad problemami i sposobami doskonalenia zarządzania w uczelniach publicznych i nie publicznych oraz zająć się budową, jak na razie zarysu, modelu doskonalenia zarządzania w szkołach wyższych, którego wdrożenie spowoduje ciągły wzrost jakości zarządzania. Ten cel przyświeca autorowi w poniższym opracowaniu, w którym skoncentrowano uwagę na kilka najważniejszych problemach towarzyszących procesowi doskonalenia zarządzania w szkole wyższej.

    ZałącznikRozmiar
    zarys_modelu_doskonalenia_zarzadzania_w_szkolach_wyzszych.pdf938.92 KB
  • Od 27 lipca 2005 roku obowiązywała w Polsce ustaw „Prawo o szkolnictwie wyższym”.1 Ta negatywnie postrzegana i oceniana w środowisku akademickim ustawa była przedmiotem analiz i badań, które wskazywały na potrzebę jej nowelizacji. Dyskusje zwolenników i przeciwników rozmaitych zmian szczególnie nasiliły się w 2008 roku. Na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaczęły pojawiać się propozycje zmian w różnych obszarach funkcjonowania szkolnictwa wyższego. Do nich należą między innymi opracowania w ramach programu - „Partnerstwo dla dla wiedzy”:
    • Nowy model zarządzania szkolnictwem wyższym
    • Nowy model kariery akademickiej
    • Reforma studiów i praw studenckich
    ZałącznikRozmiar
    uwagi_na_kanwie_nowelizacji_prawa_o_szkolnictwie_wyzszym.pdf711.42 KB